Compagnon bestaat 1 jaar en dat vieren we (niet).

Compagnon bestaat één jaar. Voor veel organisaties zou dat een reden zijn om feest te vieren, maar voor ons is dat het niet. Ons doel is immers dat we overbodig worden. Het feit dat we vandaag nog steeds nodig zijn, bewijst dat de toegang tot abortuszorg in België nog altijd niet tijdig en volledig gegarandeerd is.

Compagnon ontstond in 2024 uit een dringende nood. Regelmatig bleek dat mensen niet binnen de wettelijke termijn geholpen konden worden in België, of dat ze vastliepen op administratieve of sociale drempels. Onze vrijwilligers zijn toen begonnen met een eenvoudige maar doeltreffende aanpak: mensen die het nodig hebben persoonlijk begeleiden naar een kliniek in Nederland. Niet met veel omhaal, maar discreet, betrouwbaar en warm.

In het afgelopen jaar hebben we elke week mensen begeleid. Elke rit vertelt een eigen verhaal, vaak gekleurd door stress, onzekerheid en tijdsdruk. Soms gaat het om vrouwen die pas laat ontdekten dat ze zwanger waren. Soms ging het om mensen in armoede of zonder papieren, die door hun situatie nauwelijks toegang hebben tot correcte informatie of medische zorg. Ook minderjarigen hebben we al moeten bijstaan, want ook voor hen is de toegang tot goede seksuele gezondheidszorg geen evidentie. Wat al deze mensen gemeen hebben, is dat ze steun nodig hadden op een van de moeilijkste momenten in hun leven.

We zijn trots dat we er konden zijn, maar het is geen prestatie die we vieren. Want achter elk van deze ritten schuilt ook een tekort van het zorgsysteem. Het toont aan dat de drempels te hoog blijven. De reflectietermijn die wettelijk verplicht is, maakt de situatie vaak extra zwaar. Onvoldoende afstemming met de termijn in Nederland zorgt ervoor dat wie in België net te laat komt, meteen in een nog moeilijkere positie belandt. Voor wie al in kwetsbare omstandigheden leeft, kan dit onoverkomelijk zijn.

Compagnon leert ons dat abortus nooit losstaat van andere levensomstandigheden. Ongewenste zwangerschap legt vaak een hele reeks problemen bloot: armoede, onzeker verblijf, familiale druk, slechte huisvesting of gebrek aan informatie. Het is zelden een geïsoleerd probleem. Dat maakt de nood aan laagdrempelige en snelle toegang tot zorg des te groter.

Ons werk is intussen bekend geraakt in Vlaanderen en Brussel, en de vraag neemt toe. Dat stelt ons voor uitdagingen, want onze capaciteit blijft beperkt. We zijn afhankelijk van de inzet en de goodwill van vrijwilligers die hun tijd, auto en energie ter beschikking stellen. Zij zijn het kloppende hart van Compagnon. Zonder hen zouden er 60 mensen meer in de kou hebben gestaan. Daarom via deze weg een enorme dank voor hun onvermoeibare inzet.

Toch is het niet genoeg om er enkel voor elkaar te zijn in crisissituaties. Er is ook een politieke verantwoordelijkheid. Zolang België vasthoudt aan achterhaalde wettelijke drempels en geen rekening houdt met de realiteit van mensen in kwetsbare situaties, blijft Compagnon nodig. Wij blijven daarom pleiten voor het afschaffen van de verplichte reflectietermijn en voor een betere afstemming van de Belgische termijn met die van Nederland.

Een jaar Compagnon is dus geen feestmoment, maar wel een moment van bezinning en hernieuwde inzet. We zullen er blijven staan voor wie ons nodig heeft, stil, betrouwbaar en discreet. Maar we zullen pas echt tevreden zijn wanneer ons bestaan overbodig is..